Kawa to podstawa na Facebooku CKawa to podstawa na Twitterze Kawa to podstawa RSS

Pytania i odpowiedzi Masz pytanie? A może znasz odpowiedź? Podziel się.

Kofeina w tabletkach

Pobudzające właściwości kawy mogłabym omawiać długo – tylko po co. Wszyscy wiemy, że kawa jest nie tylko pyszna, ale i pożyteczna. Otwiera oczy, usprawnia myślenie i krążenie. Za znaczną część jej zbawczych właściwości odpowiada ona  – kofeina. Czym jest? Jak się ją otrzymuje? Jak działa? Zapraszam do czytania – to całkiem fascynujące…

kofeina - wzór chemiczny

Co to jest kofeina?

Sama nazwa kofeina wywodzi się oczywiście od kawy – to właśnie z kawy wyizolował ją w niemiecki chemik Friedrich Ferdinand Rudge, było to w 1819 roku. Ale substancja, którą odkrył nie występuje wyłącznie w kawie. Znajdziecie ją w innych naturalnych źródłach. W zależności od swojego „surowca”, ten sam środek ten nazywa się inaczej:

  • w guaranie mamy guaraninę
  • w yerba mate – mateninę
  • w herbacie – teinę (ang. tea)
  • w kawie rzecz jasna – kofeinę.

Zatem, kofeina (i jej siostrzane warianty) jest środkiem psychoaktywnym, należącym do grupy stymulantów.

Kofeina to organiczny związek chemiczny – alkaloid purynowy, znajdujący się w surowcach roślinnych (takich jak te wymienione powyżej). Przy obecnym rozwoju nauki może ona jednak również być otrzymywana syntetycznie.

 Naturalne występowanie kofeiny

Kofeina zawarta jest w wielu gatunkach roślin, które wykorzystują ją jako naturalny pestycyd. Szczególnie duże stężenia odnotowuje się w siewkach rozwijających liście, które nie są sztucznie chronione. Jest ona przydatna roślinom, ponieważ działa paraliżująco na szkodniki takie jak mszyca czy stonka. Kofeina chroni zarówno roślinę, jak i glebę, w której rośnie. Dlatego w ziemi, w której rosną sadzonki kawowca zwykle jej stężenie jest wysokie.

Najbardziej rozpowszechnionymi źródłami kofeiny są kawa, herbata i w znikomym stopniu również kakao. Coraz popularniejsze i modne są również źródła alternatywne: liście ostrokrzewu paragwajskiego (yerba mate) i nasiona guarany, stosowane w przemyśle także do przyrządzania herbat i napojów energetyzujących.

Najpopularniejsze światowe źródło kofeiny stanowią ziarna kawowe (nasiona kawowca), z których przygotowuje się kawę. Zawartość kofeiny różni się zależnie od gatunku kawowca, z którego pochodzą nasiona, sposobu przygotowywania ziaren do spożycia oraz metody przyrządzania naparu (np. kawa rozpuszczalna ma mniejszą zawartość kofeiny niż palona). Także nasiona pojedynczej rośliny mogą wykazywać wahania jej stężenia. Mocno palone ziarna są uboższe w kofeinę niż te krócej palone, ponieważ palenie prowadzi do zmniejszenia jej zawartości. Różnice występują również między gatunkami. Kawa Arabica zwykle zawiera mniej kofeiny niż Robusta.

model kofeiny

fot. ynse

Herbata to kolejne popularne źródło kofeiny, a ściśle – teaniny. Co ciekawe, jej zawartość w suszu herbacianym jest nawet większa niż w ziarnach kawy, ale z racji łagodniejszej metody parzenia do gotowego naparu przedostaje się znacznie mniej kofeiny niż do kawy, toteż efekt pobudzający nie jest tak silnie odczuwalny. Na ostateczne stężenie kofeiny wpływają oczywiście również warunki uprawy, technika przerobu itp.

Syntetyczna kofeina

Kofeina jest dzisiaj powszechnym składnikiem napojów pobudzających i smakowych tj. cola, pierwotnie przygotowywana z ziaren drzewa koli. Jedna porcja zawiera zwykle od 10 do 50 mg kofeiny. Dla odmiany, napoje energetyczne takie jak Red Bull, Burn, czy Tiger zawierają najczęściej powyżej 80 mg na opakowanie.

Kofeina w tabletkach

Producenci farmaceutyków oferują dziś także kofeinę w postaci tabletek, jako środek mający poprawić sprawność umysłową. Takie zastosowanie jest rezultatem badań naukowych wskazujących, że przyjmowanie kofeiny (w postaci tabletek lub innej) skutkuje zmniejszonym odczuwaniem zmęczenia i podwyższonym stopniem uwagi. Głównymi adresatami tej oferty są studenci intensywnie uczący się podczas sesji, którzy na kubek kawy już nie mogą patrzeć, a także kierowcy kursujący na długich trasach, którzy nie chcą zatrzymywać się co 20 minut, aby skorzystać z toalety (kawa ma silnie moczopędne działanie). Nie wiem jak Wy, ale ja tam jednak wolę filiżankę espresso albo cappuccino.

Dla porównania jednak przedstawiam też ciekawą tabelę porównującą zawartość kofeiny w różnych „mediach” występowania:

 
Produkt Wielkość porcji Zawartość w porcji (mg) Zawartość w litrze (mg)
Tabletka kofeiny (regular) 1 tabletka 100
Tabletka kofeiny (extra strength) 1 tabletka 200
Środek przeciwbólowy 1 tabletka 65
Czekolada gorzka 1 listek (43 g) 31
Czekolada mleczna 1 listek (43 g) 10
Kawa parzona 207 ml 80–135 386–652
Kawa bezkofeinowa 207 ml 5–15 24–72
Espresso 44–60 ml 100 1691–2254
Kawa Starbucks 355 ml 240 650–700
Herbata czarna 177 ml 50 282
Herbata zielona 177 ml 30 169
Coca-Cola Classic 355 ml 34 96
Mountain Dew 355 ml 54,5 154
Jolt Cola 695 ml 280 402
Red Bull 250 ml 80 320
XS Energy Drink 250 ml 83 332
(Za: Wikipedia)

Działanie kofeiny

Jak już wiemy, kofeina ma działanie pobudzające. Natomiast faktem jest to, że inaczej odczuwamy jej działanie, pijąc mate, spożywając tabletki z guaraną, a inaczej, pijąc kawę. Skąd to się bierze?

Bardziej wnikliwi miłośnicy yerba mate zapewniają, że mateina w niej zawarta jest stereoizomerem kofeiny, czyli zupełnie odrębnym środkiem pobudzającym o innym działaniu. Naukowcy są jednak innego zdania. Kofeina jest bowiem cząsteczką achiralną, która z definicji nie może posiadać żadnych izomerów optycznych – w tym także enancjomerów.

Rozbieżność w doznaniach smakowych czy odczuwalnych skutkach działania kofeiny różnego pochodzenia związana jest prawdopodobnie z faktem, iż oprócz kofeiny surowce tej rośliny zawierają szeroki zakres innych alkaloidów purynowych (ksantyn). W tym ważną rolę odgrywają: teofilina i teobromina, działające stymulująco na akcję serca oraz zupełnie odrębne substancje (tj. polifenole), mogące tworzyć z kofeiną nierozpuszczalne kompleksy. Działanie kofeiny w ludzkim organizmie obrazuje szczegółowo poniższy model:

działanie kofeiny

fot. Wikipedia

Natomiast kawomaniakom, chemicznym laikom powinna jednak wystarczyć ogólna informacja, potwierdzona przez neurologów, dotycząca sposobu działania kofeiny: oddziałuje ona na ośrodkowy układ nerwowy oraz układ sercowo-naczyniowy pobudzająco, czasowo zmniejszając poczucie zmęczenia. To dlatego jest nektarem mas pracujących na całym świecie.

Ciekawostki o kofeinie

  • Jest stosowana jako dodatek do niektórych produktów, w tym napojów energetyzujących tzw. energy drinków, a także do innych napojów, przede wszystkim gazowanych, takich jak cola.
  • Po dłuższym okresie regularnego przyjmowania kofeiny występuje zjawisko tachyfilaksji (tolerancji), czyli stopniowego osłabienia odpowiedzi biologicznej ustroju.
  • Czekolada jako produkt otrzymywany z ziaren kakaowca ma bardzo niską zawartość kofeiny. Słaby efekt pobudzający tego przysmaku może wynikać zarówno z działania kofeiny jak i teobrominy czy teofiliny[20]. Pojedyncza porcja zawiera zbyt małą ich ilość, aby móc wywołać efekty porównywalne z działaniem kawy. Kostka mlecznej czekolady o masie 28 gramów ma tyle samo kofeiny, co filiżanka kawy bezkofeinowej.
  • Kofeina pobudza uwalnianie kwasów tłuszczowych do krwiobiegu, przez co jest uznana za jeden ze składników przyspieszających odchudzanie (pod warunkiem, że bez cukru i tłustego mleka).
  • Według najnowszych wyników badań naukowców kofeina może obniżyć ryzyko rozwoju choroby Parkinsona (wydatnie łagodzi jej objawy) – zwiększa ona działanie obecnej w mózgu dopaminy, a choroba Parkinsona to właśnie skutek obumierania tych komórek w mózgu, które produkują dopaminę.
  • Kofeina obniża ryzyko wystąpienia raka wątroby i jelita grubego (jednego z najpopularniejszych nowotworów w Polsce, szczególnie u mężczyzn).
  • Spożycie kofeiny zmniejsza ryzyko wystąpienia depresji u kobiet, działa pobudzająco i poprawia koncentrację.
  • Zalecane dzienne spożycie kofeiny to dawka nie przekraczająca 300 mg (ok. 4 filiżanek kawy rozpuszczalnej lub 3-4 puszki napoju energetycznego).
  • Adolf Hitler podczas ostatnich dni II Wojny Światowej kazał sobie podawać dożylnie kofeinę z glukozą, aby zachować energię (wówczas już poważnie chorował).

Kofeina u dzieci

W przypadku dzieci granica pomiędzy piciem napojów zawierających kofeinę, a uzależnieniem od nich jest cienka, na co zwracają obecnie uwagę lekarze. Dzieci dużo szybciej się od niej uzależniają niż dorośli. A ponieważ ich metabolizm jeszcze nie radzi sobie z tą używką, skutki uboczne spożywania kofeiny przez dzieci mogą być poważne i uciążliwe. Bezsenność, otyłość, czy osłabienie kondycji kości, to jedne z wielu możliwych skutków spożywania jej przez najmłodszych. Wielu lekarzy podkreśla dlatego, że kofeina nie powinna być stosowana w napojach spożywanych przez dzieci, ani podawana im przez dorosłych.

Ostatnie badania „amerykańskich naukowców” wykazały, że większość dzieci zamieszkujących Stany Zjednoczone w wieku od 5 do 12 lat każdego dnia spożywa napoje zawierające kofeinę. Przeciętne dziecko wypija średnio trzy puszki napoju gazowanego dziennie! W związku z tym władze niektórych stanów (m.in. Nowy Jork) wypowiedziały walkę z popularyzacją niebezpiecznych napojów przez ich producentów i prowadzą uświadamiające kampanie społeczne.

Oczywiście do tego typu badań należy mieć pewien dystans, ale wystarczy przyjrzeć się napojom na polskich półkach sklepowych, aby zauważyć, że statystyki te nie są wyssane z palca, a również nasze dzieci mają wolny dostęp do kofeinowych specyfików. Warto zatem zachować rozwagę w ich wybieraniu i przede wszystkim – czytać składy napojów podane na etykietach. Najbezpieczniej wybierać napoje przeznaczone specjalnie dla dzieci, a unikać podawania im coli, czy napojów pobudzających, w tym także: herbat mrożonych, napojów z guaraną, herbatek na bazie mate.

Kofeina a cellulit

Kofeinę stosuje się nie tylko w przemyśle spożywczym, ale i kosmetycznym. Używa się jej do szamponów, które rzekomo mają działać pobudzająco, a także do środków antycellulitowych dla kobiet. Zakłada się, że może być ona wchłaniana poprzez skórę i działać pobudzająco również na tkankę tłuszczową. No cóż, skuteczność takich produktów nie została jednak potwierdzona. Mówiąc szczerze, mało prawdopodobne, by kofeina działała w ten sposób. Nie jest ona bowiem absorbowana efektywnie przez skórę, przykro mi. Niemniej spożywanie kofeiny (doustne) na pewno wspomaga proces metabolizmu tłuszczów, więc warto pić kawę. Kawowe kosmetyki pewnie nie zaszkodzą – pachną w końcu ładnie, ale

Kofeina a styl życia

Miłośnicy kawy deklarują swoje uwielbienie na wiele sposobów – nosząc ją na sobie:

kolczyki kofeinowe

Albo wyszywając jej strukturę chemiczną:

wyszywanka z kawy

fot. Hey Paul Studios

Jeśli wiecie coś więcej, coś niezwykłego i powalającego o kofeinie – piszcie w komentarzach i dementujcie ewentualne błędy. Zawsze można na Was liczyć w tej roli :).

Kofeina – infografika

Dla anglojęzycznych perełka na koniec – 15 rzeczy, które warto wiedzieć o kofeinie:

kofeina - infografika

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

2 odpowiedzi do wpisu: Kofeina w tabletkach

  1. guarana pisze:

    GUARANANINA – KOFEINA, DZIAŁA ZUPEŁNIE INACZEJ

    Czy guarana to tylko tabletka, zawierająca kofeinę?

    Powszechna jest opinia, że guarana to tylko koleinowa pigułka. Nie jest to prawdą, bowiem kofeina jest substancja, wywierającą określone działanie na organizm. Natomiast kofeina zawarta w guarane, zwana również guaranina, działa wraz z innymi substancjami zawartymi w tej roślinie, dając w sumie inny efekt niż sama kofeina, zawarta np. w kawie.

    Ponadto działanie guaranina nie daje tak gwałtownych reakcji fizycznych, jakie wywiera na nas kawa.

  2. Dawid Green pisze:

    Kurde 20 min straconego życia xD Myślałem że się czegoś dowiem nowego o kawie a tu pupa xD Wiem wszystko i jeszcze więcej niż jest tutaj napisane xDD Pzdr. 🙂

Skomentuj

© | kawatopodstawa.pl